Filterbubbels op social media: zo kijk je verder dan je eigen tijdlijn
Je opent Instagram en ziet berichten over onderwerpen die je interessant vindt. Op TikTok verschijnen video’s die lijken op wat je eerder hebt bekeken. Op Facebook kom je regelmatig meningen tegen waar je het mee eens bent. Maar krijg je ook berichten te zien van mensen die er anders over denken? Socialmediaplatforms bepalen voor een groot deel welke berichten op jouw tijdlijn verschijnen. Daardoor kun je ongemerkt in een filterbubbel terechtkomen. Maar hoe werkt dat precies en wat kun je eraan doen?
Wat is een filterbubbel op social media?
Een filterbubbel betekent dat je op social media vooral berichten ziet over onderwerpen die je interesseren. Dat komt doordat platforms bijhouden welke video’s je bekijkt, wat je leuk vindt en op welke berichten je reageert. Op basis daarvan krijg je vergelijkbare berichten te zien. Andere onderwerpen en meningen komen daardoor soms minder vaak voorbij. Stel dat je regelmatig video’s over gezond eten bekijkt. Na verloop van tijd verschijnen er steeds meer recepten, voedingsadviezen en ervaringen met diëten op je tijdlijn. Dat betekent niet dat je helemaal geen andere meningen meer tegenkomt. Hoeveel invloed een algoritme heeft, verschilt per platform en gebruiker. Ook de accounts die je zelf volgt, bepalen welke informatie je ziet.
Waarom kunnen filterbubbels een probleem zijn?
Een persoonlijke tijdlijn is handig. Je vindt snel berichten die je interessant vindt en hoeft minder te zoeken. Toch kan het lastig zijn wanneer je voornamelijk dezelfde meningen tegenkomt. Neem een discussie over een nieuwe maatregel van de overheid. Op jouw tijdlijn verschijnen misschien vooral berichten van mensen die tegen de maatregel zijn. Je kunt daardoor het idee krijgen dat bijna iedereen er zo over denkt. Maar buiten jouw eigen omgeving kunnen de meningen heel anders verdeeld zijn.
Mensen nemen informatie die aansluit bij hun bestaande mening vaak gemakkelijker aan. Dit wordt ook wel confirmation bias genoemd, ofwel bevestigingsvooroordeel. Je let bijvoorbeeld vooral op berichten die jouw mening ondersteunen en besteedt minder aandacht aan andere argumenten. Soms leidt dit ertoe dat je sneller in uitersten denkt. Iemand is dan voor of tegen iets, zonder dat je rekening houdt met andere mogelijkheden. Merk je dat je zelf vaak zo denkt? Bekijk dan deze 5 tips om zwart-wit denken los te laten.
Hoe bepalen algoritmes wat je ziet?
Op social media worden dagelijks miljoenen berichten geplaatst. Platforms zoals Instagram, Facebook en TikTok behoren tot de meest gebruikte sociale netwerken in Nederland. Om te bepalen welke berichten gebruikers zien, maken deze platforms gebruik van algoritmes. Daarbij speelt je eigen gedrag een belangrijke rol. Kijk je een video helemaal af? Dan kan het platform vergelijkbare video’s aanbevelen. Reageer je regelmatig op berichten over politiek? Dan verschijnen er mogelijk meer politieke onderwerpen op je tijdlijn.
Ook je eigen keuzes hebben invloed. Je volgt waarschijnlijk vooral mensen die je interessant vindt. Accounts die je niet aanspreken, ontvolg je misschien juist. Vooral jongeren krijgen veel nieuws via social media. Algoritmes bepalen mede welke berichten ze zien. Daardoor kan desinformatie zich gemakkelijker verspreiden. Het is daarom verstandig om nieuws ook buiten social media te bekijken.
5 tips om buiten je filterbubbel te kijken
Je hoeft niet te stoppen met social media om andere meningen tegen te komen. Met een paar eenvoudige aanpassingen kun je meer verschillende berichten en nieuwsbronnen bekijken.
1. Volg ook mensen met andere meningen
Bekijk eens welke accounts je volgt. Zijn het vooral mensen met dezelfde interesses en overtuigingen? Zoek dan ook naar mensen die anders over bepaalde onderwerpen denken. Je hoeft het niet met iedereen eens te zijn. Door andere argumenten te lezen, begrijp je wel beter waarom mensen verschillende standpunten hebben.
2. Lees het volledige artikel
Een opvallende titel vertelt niet altijd het hele verhaal. Soms ontbreken belangrijke details of wordt een uitspraak uit de context gehaald. Open daarom het oorspronkelijke artikel voordat je een bericht deelt. Controleer of het artikel meer informatie geeft dan de titel en of belangrijke uitspraken in de juiste context staan.
3. Vergelijk verschillende nieuwsbronnen
Lees je het nieuws meestal via één website of account? Bekijk dan ook eens hoe andere nieuwsorganisaties over hetzelfde onderwerp schrijven. Let erop welke feiten overeenkomen en waar de berichtgeving verschilt. Controleer daarnaast de betrouwbaarheid van nieuwsbronnen door te kijken wie de informatie heeft gepubliceerd en waarop deze is gebaseerd.
4. Bekijk berichten buiten je aanbevelingen
Op veel platforms kun je zelf kiezen welke berichten je wilt bekijken. Je kunt bijvoorbeeld rechtstreeks naar accounts gaan die je volgt, in plaats van alleen aanbevolen video’s te bekijken. Bezoek daarnaast regelmatig nieuwssites of lees een nieuwsbrief. Daarmee krijg je ook informatie te zien die niet door je persoonlijke tijdlijn is geselecteerd.
5. Denk na voordat je reageert
Kom je een bericht tegen waar je het helemaal niet mee eens bent? Lees dan eerst waarom iemand die mening heeft. Misschien heeft die persoon andere ervaringen of beschikt hij over informatie die jij nog niet kent.
Je hoeft je mening niet meteen te veranderen. Het kan wel helpen om een onderwerp beter te begrijpen.
Kijk verder dan de berichten op je tijdlijn
Social media laten niet alles zien wat er in Nederland en de rest van de wereld gebeurt. Je krijgt slechts een selectie van alle berichten te zien. Die selectie wordt beïnvloed door algoritmes, maar ook door de accounts die je zelf volgt. Lees daarom regelmatig nieuws van verschillende websites en bekijk ook berichten van mensen met andere meningen. Controleer opvallende uitspraken voordat je ze deelt en neem de tijd om een onderwerp goed te begrijpen. Bespreek actuele onderwerpen ook eens met vrienden, familie of collega’s. In een persoonlijk gesprek kun je doorvragen en ontdek je soms argumenten waar je zelf nog niet aan had gedacht.